Czy warto zostać w PPK?

Przy pensji 8000 zł brutto i wpłatach 2% od Ciebie i 1,5% od pracodawcy PPK kosztuje Cię 174,40 zł miesięcznie, a na Twój rachunek trafia 280,00 zł plus dopłaty państwa. Jeśli masz 35 lat, a fundusz zarabia 7% rocznie, w wieku 60 lat PPK da Ci 243 551 zł, a te same 174,40 zł miesięcznie wpłacane na IKE — 141 277 zł. Wcześniejsza wypłata, tzw. zwrot, wiąże się z potrąceniami, ale i tak daje więcej niż IKE: po 5 latach dostaniesz 16 931 zł zamiast 12 102 zł. Poniżej te same liczby dla trzech pensji, koszt wcześniejszej wypłaty i sytuacje, w których rezygnacja może mieć sens.

Ile kosztuje Cię PPK, a ile trafia na Twój rachunek?

PPK, czyli Pracownicze Plany Kapitałowe, to program oszczędzania, w którym do Twoich wpłat dokładają się pracodawca i państwo. Pieniądze trafiają na Twój rachunek w instytucji finansowej wybranej przez pracodawcę i są inwestowane w fundusze. Pracodawca zapisuje do PPK automatycznie pracowników w wieku od 18 do 54 lat, a od 55 lat możesz przystąpić na własny wniosek.

Co miesiąc do PPK trafiają dwie wpłaty. Twoja wpłata podstawowa to 2% pensji brutto, a dobrowolnie możesz dodać do 2% więcej. Jeśli zarabiasz nie więcej niż 5767,20 zł, czyli 120% płacy minimalnej, możesz obniżyć wpłatę podstawową nawet do 0,5%. Pracodawca wpłaca co najmniej 1,5% pensji brutto i może dobrowolnie dodać do 2,5%.

Wpłata pracodawcy jest dla Ciebie przychodem: płacisz od niej PIT, ale nie składki ZUS. Pracodawca potrąca ten podatek z Twojej pensji, więc na rękę dostajesz mniej o swoją wpłatę i o PIT od wpłaty pracodawcy. Ta suma to prawdziwy koszt PPK.

Do tego dochodzą dopłaty państwa: 250 zł wpłaty powitalnej po 3 pełnych miesiącach oszczędzania i 240 zł dopłaty rocznej za każdy rok, w którym Twoje wpłaty i wpłaty pracodawcy wyniosą razem co najmniej 1009,26 zł. Przy obniżonej wpłacie podstawowej wystarczy 252,32 zł.

Tak wygląda miesiąc w PPK przy trzech pensjach brutto: płacy minimalnej z obniżoną wpłatą, 8000 zł i 15 000 zł.

Przy pensji 15 000 zł PIT od wpłaty pracodawcy wynosi 32%, więc na każde 100 zł kosztu do PPK trafia 141 zł. Przy płacy minimalnej i wpłacie 0,5% — 294 zł, bo pracodawca wpłaca 1,5% pensji bez względu na to, ile wpłacasz Ty.

PPK czy te same pieniądze na IKE?

Żeby uczciwie ocenić PPK, porównujemy je z IKE, czyli indywidualnym kontem emerytalnym, na które co miesiąc wpłacasz dokładnie tyle, ile kosztuje Cię PPK: swoją wpłatę i PIT od wpłaty pracodawcy. Pieniądze w obu miejscach zarabiają tyle samo, 7% rocznie, a po ukończeniu 60 lat z obu wypłacisz je bez podatku od zysków. Zaczynasz w wieku 35 lat, a pieniądze wypłacasz w wieku 60 lat, czyli za 25 lat.

W wieku 60 lat PPK da Ci 243 551 zł, a IKE 141 277 zł, czyli o 102 275 zł mniej. Różnica bierze się z wpłat pracodawcy i dopłat państwa — razem z zyskiem, który na nich narósł. Przy założonej inflacji 3,5% rocznie 243 551 zł za 25 lat to w dzisiejszych pieniądzach około 103 058 zł.

Tak wypada to porównanie przy trzech pensjach z poprzedniej tabeli:

Inaczej mówiąc: przy pensji 8000 zł PPK działa tak, jakby Twoje 174,40 zł miesięcznie zarabiało około 10,3% rocznie zamiast 7% w IKE. To stopa, przy której Twoje własne pieniądze, wpłacane co miesiąc, urosłyby do tej samej kwoty co w PPK. Sprawdzisz to w kalkulatorze procentu składanego.

Po ukończeniu 60 lat 25% pieniędzy dostajesz od razu, a 75% w co najmniej 120 miesięcznych ratach — wtedy bez podatku. Jeśli wybierzesz mniej rat, zapłacisz podatek od zysków kapitałowych. Pieniądze, które czekają na kolejne raty, są dalej inwestowane, a kalkulator porównuje wartość PPK w dniu wypłaty.

Ile zostanie, jeśli wypłacisz pieniądze wcześniej?

Pieniądze z PPK możesz wycofać w dowolnym momencie przed ukończeniem 60 lat. Taka wypłata to zwrot i wiąże się z trzema potrąceniami:

• 30% pieniędzy z wpłat pracodawcy trafia do ZUS i jest zapisywane na Twoim koncie ubezpieczonego jako składka emerytalna, ale nie dostajesz ich do ręki.
• Dopłaty państwa, czyli wpłata powitalna i dopłaty roczne, są zwracane.
• Od zysku z pozostałych pieniędzy płacisz 19% podatku, tzw. podatku Belki.

Pieniądze ze zwrotu dostajesz w terminie, który określa statut funduszu. Policzyliśmy zwrot w tym samym scenariuszu po 5, 10 i 20 latach oszczędzania. Obok jest IKE z tym samym miesięcznym kosztem — z niego przed ukończeniem 60 lat też zapłacisz 19% od zysku.

Przy każdym z tych terminów zwrot z PPK daje więcej niż IKE, nawet jeśli nie liczyć pieniędzy, które trafiają do ZUS. Kalkulator zakłada stały zysk 7% rocznie, a wartość funduszy się waha. Gdyby fundusz przez 5 lat nic nie zarobił, zwrot dałby 14 640 zł, czyli o 4176 zł więcej, niż PPK Cię kosztowało (10 464 zł).

Przed ukończeniem 60 lat możesz też wypłacić pieniądze bez podatku w dwóch przypadkach:

• do 100% pieniędzy na wkład własny do kredytu na mieszkanie lub dom, jeśli nie masz jeszcze 45 lat. Tę kwotę trzeba zwrócić: spłatę zaczynasz najpóźniej po 5 latach od wypłaty i kończysz w ciągu 15 lat;
• do 25% pieniędzy w razie poważnej choroby — Twojej, małżonka albo dziecka — bez obowiązku zwrotu.

Jakie są opłaty i w co inwestuje PPK?

Pieniądze w PPK trafiają do funduszu zdefiniowanej daty, dobranego do Twojego roku urodzenia. Taki fundusz dopasowuje ryzyko do Twojego wieku: im bliżej Twoich 60. urodzin, tym ostrożniej inwestuje. Stopy zwrotu wszystkich funduszy zdefiniowanej daty publikuje portal mojeppk.pl.

Instytucja, która prowadzi PPK, może pobierać za zarządzanie najwyżej 0,5% wartości aktywów rocznie. Do tego może pobrać do 0,1% rocznie za wynik, ale tylko za rok, w którym fundusz zarobił, pobił swój wskaźnik odniesienia i osiągnął co najmniej 75% najlepszego wyniku funduszy z tą samą datą.

Kalkulator nie odejmuje opłat. Gdyby opłaty zabierały pełne 0,6 pkt proc. zysku co roku, a IKE nie kosztowało nic, PPK w wieku 60 lat dałoby 221 659 zł — nadal o 80 382 zł więcej niż IKE (141 277 zł).

Pieniądze w PPK są Twoją prywatną własnością i podlegają dziedziczeniu. Stan rachunku sprawdzisz w serwisie instytucji finansowej, a wszystkie swoje rachunki PPK — w Serwisie PPK na mojeppk.pl, po zalogowaniu przez login.gov.pl.

Jak zrezygnować z PPK i co oznacza ponowny zapis?

Z PPK możesz zrezygnować w każdej chwili. Składasz pracodawcy pisemną deklarację o rezygnacji z dokonywania wpłat do PPK. Wpłaty ustają od miesiąca, w którym ją złożysz, a te pobrane już w tym miesiącu wracają do Ciebie. Tracisz w ten sposób wpłaty pracodawcy i dopłaty państwa — w naszym przykładzie 120,00 zł miesięcznie od pracodawcy i 240 zł rocznie od państwa.

Rezygnacja zatrzymuje tylko nowe wpłaty. Pieniądze zebrane do tej pory zostają na Twoim rachunku: możesz je zostawić do ukończenia 60 lat albo wycofać jako zwrot, z potrąceniami opisanymi wyżej. Do PPK wrócisz, kiedy zechcesz — wystarczy złożyć pracodawcy wniosek o dokonywanie wpłat.

Rezygnacja nie działa jednak bezterminowo. Co 4 lata, od 1 kwietnia, pracodawca wznawia wpłaty za osoby, które zrezygnowały, a do końca lutego tego roku musi je o tym poinformować. Ostatnio pracodawcy zrobili to 1 kwietnia 2023 r., a następnym razem zrobią to 1 kwietnia 2027 r. Jeśli nadal nie chcesz oszczędzać w PPK, składasz deklarację jeszcze raz. Jeśli przed dniem wznowienia wpłat skończysz 55 lat, wpłaty wrócą tylko na Twój wniosek złożony do końca lutego.

Kiedy rezygnacja z PPK może mieć sens?

Rezygnacja to Twoja decyzja i możesz mieć powody, których kalkulator nie widzi. Jeśli chcesz zrezygnować, żeby te same pieniądze inwestować samodzielnie, porównaj to z liczbami wyżej. W naszym przykładzie IKE z tym samym miesięcznym kosztem daje mniej niż PPK — zarówno w wieku 60 lat, jak i przy zwrocie po 5, 10 i 20 latach. Są jednak dwie sytuacje, które da się zestawić z tymi liczbami.

Brakuje Ci pieniędzy na bieżące wydatki. PPK zmniejsza Twoją pensję na rękę o 174,40 zł miesięcznie. Jeśli przez to nie starcza Ci do pierwszego, korzystasz z debetu albo nie masz żadnych oszczędności na nagłe wydatki, te pieniądze mogą być Ci bardziej potrzebne teraz niż po ukończeniu 60 lat. Zwrot z PPK jest możliwy w każdej chwili, ale nie od ręki, wiąże się z potrąceniami, a w dniu wypłaty wartość funduszu może akurat spaść. Jeśli zarabiasz nie więcej niż 5767,20 zł, zamiast rezygnować możesz obniżyć swoją wpłatę do 0,5% — pracodawca nadal wpłaca co najmniej 1,5%.

Spłacasz drogi dług. Każda złotówka, którą przeznaczysz na spłatę długu, oszczędza Ci odsetki według jego oprocentowania, bez żadnego ryzyka. Zwrot z PPK po 5 latach daje w naszym przykładzie tyle, ile oszczędza przeznaczanie tych samych 174,40 zł miesięcznie na spłatę długu oprocentowanego na około 18,3% rocznie. Przy zwrocie po 10 latach ten próg wynosi 11,9%, a po 20 latach — 8,8%. Jeśli Twój dług jest oprocentowany wyżej, w tym rachunku szybsza spłata daje więcej niż PPK. Jeśli niżej, więcej daje PPK, nawet gdy wycofasz pieniądze przed ukończeniem 60 lat. To uproszczenie: zakłada, że dług trwałby przez cały ten czas, a fundusz zarabiałby 7% rocznie, i pomija pieniądze, które przy zwrocie trafiają do ZUS. Po spłacie długu możesz wrócić do PPK w każdej chwili.

Jak IKE wypada na tle IKZE i kiedy warto mieć oba konta, wyjaśniamy w poradniku IKE czy IKZE.