IKE czy IKZE — co wybrać?

Jeśli płacisz PIT i odkładasz do ukończenia 65 lat, w naszych przykładach najwięcej daje połączenie obu kont: wpłaty na IKZE, a zwrot podatku z niego na IKE. Gdy odkładasz 500 zł miesięcznie przez 30 lat, a inwestycje zarabiają 7% rocznie, IKZE + IKE daje więcej niż samo IKE: o 8267 zł przy pensji 8000 zł brutto (stawka 12%), o 123 711 zł przy pensji 15 000 zł brutto (stawka 32%) i o 48 673 zł przy firmie na podatku liniowym (19%). W naszych przykładach samo IKE wychodzi lepiej, gdy nie płacisz PIT albo wypłacisz pieniądze w wieku 60–64 lat.

Czym różnią się IKE i IKZE?

IKE (Indywidualne Konto Emerytalne) i IKZE (Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego) to konta, na których odkładasz na emeryturę z ulgą w podatku. Prowadzą je m.in. banki, domy maklerskie, fundusze inwestycyjne i zakłady ubezpieczeń. Możesz mieć najwyżej jedno IKE i jedno IKZE, także oba naraz. Najważniejsza różnica: IKZE daje ulgę przy wpłacie, a IKE przy wypłacie.

Limity dotyczą roku kalendarzowego i każde konto ma swój, więc w 2026 r. na oba wpłacisz razem do 39 564 zł (45 216 zł przy własnej firmie). Wylicza się je co roku z przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia miesięcznego: limit IKE to jego trzykrotność, a limit IKZE — 1,2-krotność (1,8-krotność przy firmie). Limity na kolejny rok ogłasza się pod koniec bieżącego. Wpłacać możesz dowolne kwoty i kiedy chcesz, byle nie ponad limit.

Jak IKE i IKZE obniżają podatek?

Na IKE wpłacasz pieniądze już opodatkowane i nie dostajesz za to żadnej ulgi. Korzyść przychodzi przy wypłacie: po spełnieniu warunków z tabeli nie płacisz 19% podatku Belki od zysku. Przy 500 zł miesięcznie przez 30 lat i stopie zwrotu 7% rocznie — takich liczb używamy w całym poradniku — na zwykłym koncie maklerskim zapłacisz 81 697 zł podatku, a na IKE nic.

Na IKZE ulga przychodzi od razu: wpłaty z danego roku odliczasz od dochodu w rocznym zeznaniu PIT. Zwrot to podatek, którego dzięki temu nie płacisz: 12% wpłat w pierwszym progu skali, 32% w drugim (od dochodu powyżej 120 000 zł rocznie), a na podatku liniowym 19%. Zwrot nie może być jednak wyższy niż Twój podatek, a na skali dochód do 30 000 zł rocznie jest w praktyce wolny od podatku, więc odliczenie od tej części nic nie daje. Przy 500 zł miesięcznie, czyli 6000 zł rocznie, zwrot wynosi 720 zł przy pensji 8000 zł brutto (stawka 12%), 1920 zł przy pensji 15 000 zł brutto (stawka 32%) i 1140 zł przy firmie na podatku liniowym (19%).

Ulga ma swoją cenę. Po ukończeniu 65 lat, jeśli wpłaty były w co najmniej 5 latach kalendarzowych, płacisz 10% podatku od całej wypłaty — od wpłat i od zysku. IKZE działa więc jak odroczenie podatku: teraz oszczędzasz 12%, 32% albo 19% wpłat, a przy wypłacie oddajesz 10% wszystkiego, co uzbierasz.

Co daje więcej: IKE czy IKZE + IKE?

Liczymy to tak jak nasz kalkulator IKE, IKZE i PPK. Zaczynasz w wieku 35 lat, odkładasz 500 zł miesięcznie z własnej kieszeni i wypłacasz wszystko w wieku 65 lat. Każde konto zarabia 7% rocznie. Porównujemy trzy warianty:

• zwykłe konto maklerskie: przy wypłacie płacisz 19% podatku Belki od zysku;
• samo IKE: wypłata bez podatku;
• IKZE + IKE: co miesiąc wpłacasz na IKZE, a zwrot podatku za każdy rok — w kwietniu następnego roku na IKE. Zwrot za ostatni rok przychodzi już po wypłacie, więc liczymy go jako gotówkę.

Zmieniamy tylko to, jak zarabiasz: dwie pensje brutto i miesięczny dochód firmy na podatku liniowym. Tyle zostanie Ci po wszystkich podatkach:

Wynik zwykłego konta i samego IKE nie zależy od tego, ile zarabiasz. Zmienia się tylko IKZE + IKE, bo od Twojej stawki PIT zależy zwrot podatku. Przy stawce 12% przewaga jest jednak niewielka w porównaniu z całą kwotą: 8267 zł, czyli ok. 1,4% tego, co da samo IKE. W zamian pieniądze z IKZE wypłacisz z ulgą dopiero po ukończeniu 65 lat i każdy zwrot podatku musisz odłożyć na IKE, a przy wypłacie w wieku 64 lat samo IKE daje o 108 213 zł więcej.

Dlaczego IKZE opłaca się bardziej przy wyższym podatku?

W wariancie IKZE + IKE na IKZE trafia co miesiąc tyle samo, ile w wariancie „samo IKE” trafia na IKE, i rośnie tak samo. Różnią się dwie rzeczy: przy wypłacie z IKZE płacisz 10% podatku od całej kwoty, a co roku dostajesz zwrot podatku, który wpłacasz na IKE i który tam dalej zarabia. IKZE + IKE wygrywa, gdy zwroty razem z tym, co na nich zarobisz, są warte więcej niż ten podatek.

Podatek przy wypłacie jest w każdym przykładzie taki sam — 60 999 zł — bo na IKZE trafia tyle samo pieniędzy. Zwroty zależą za to od stawki PIT: przy stawce 12% urosły do 69 266 zł, a przy stawce 32% do 184 709 zł.

Zwrot podatku pracuje dla Ciebie tylko wtedy, gdy go odkładasz. Jeśli go wydajesz, z samego IKZE zostanie Ci przy wypłacie o 10% mniej niż z IKE przy tych samych wpłatach — w naszym przykładzie o 60 999 zł. Wydany zwrot to niższy podatek dziś, ale nie większa emerytura.

Co, jeśli wypłacisz pieniądze wcześniej?

Zanim spełnisz warunki z tabeli wyżej — wiek i lata wpłat — pieniądze możesz wypłacić tylko jako tzw. zwrot i tracisz wtedy ulgę. Z IKE płacisz 19% podatku od zysku — tyle samo, ile na zwykłym koncie. Z IKZE cała kwota jest doliczana do Twoich dochodów z tego roku i opodatkowana według skali: gdy razem z pozostałymi dochodami na skali przekroczy 120 000 zł, od nadwyżki płacisz 32%. Według skali rozliczasz ją także wtedy, gdy firmę opodatkowujesz liniowo.

Tak wyglądają nasze przykłady przy wcześniejszej wypłacie:

Przy wypłacie w wieku 64 lat IKE jest już wolne od podatku, a z IKZE cała kwota trafia do dochodu i jest opodatkowana według skali. Samo IKE daje więcej niż IKZE + IKE: o 108 213 zł przy stawce 12%, o 9676 zł przy stawce 32% i o 51 346 zł na podatku liniowym.

Przy wypłacie w wieku 59 lat z obu kont wypłacasz pieniądze jako tzw. zwrot: z IKE płacisz 19% podatku od zysku, a z IKZE podatek według skali od całej kwoty. IKZE + IKE daje więcej niż samo IKE o 24 286 zł przy stawce 32% i o 11 261 zł na podatku liniowym, a samo IKE daje więcej niż IKZE + IKE o 30 182 zł przy stawce 12%.

Liczymy, tak jak kalkulator, że w roku wypłaty zarabiasz tyle samo co dziś, więc wypłatę z IKZE doliczamy do pensji. Jeśli wtedy już nie pracujesz, podatek od niej jest niższy i wynik może się odwrócić, zwłaszcza przy wysokich zarobkach.

O wyniku decyduje to, czy zwroty podatku z zyskiem przeważą różnicę w podatku przy wypłacie. Jeśli możesz potrzebować tych pieniędzy przed ukończeniem 65 lat, samo IKE jest bezpieczniejsze: nigdy nie wychodzi gorzej niż zwykłe konto, a od 60 lat wypłacasz z niego wszystko bez podatku.

Co trzymać na IKE i IKZE?

To zależy od instytucji, która prowadzi konto. W banku to rachunek albo lokaty, w funduszu inwestycyjnym — jednostki funduszy, w domu maklerskim — akcje, ETF-y i obligacje, a w zakładzie ubezpieczeń — ubezpieczenie z funduszem kapitałowym. Obligacje skarbowe oszczędnościowe, m.in. EDO i COI, kupisz na IKE-Obligacje i IKZE-Obligacje w PKO Banku Polskim. Konto możesz przenieść do innej instytucji, więc pierwszy wybór nie jest na zawsze.

Na IKE nie płacisz podatku od zysku, więc ulga jest tym więcej warta, im większy zysk. W naszym przykładzie przy stopie zwrotu 7% rocznie IKE daje o 81 697 zł więcej niż zwykłe konto, a przy 4% — o 31 735 zł. Najwięcej daje więc przy inwestycjach, po których spodziewasz się największego zysku, np. funduszach akcji czy ETF-ach — o ile akceptujesz wahania ich wartości. Nasz kalkulator przyjmuje 7% rocznie, czyli mniej więcej historyczną średnią globalnego portfela akcji, i pomija opłaty, więc porównaj je przed wyborem instytucji. O obligacjach na IKE piszemy w poradniku EDO czy COI, a to, jak rośnie regularna wpłata przy różnych stopach zwrotu, policzysz w kalkulatorze procentu składanego.

IKE, IKZE czy oba — i co z OKI?

Nie musisz wybierać jednego konta. Jeśli płacisz PIT i odkładasz na emeryturę, a nie na wydatki przed ukończeniem 65 lat, w naszych przykładach najlepiej wychodzi kolejność z wariantu IKZE + IKE: najpierw limit IKZE, a zwrot podatku i resztę oszczędności — na IKE. Samo IKE opłaca się w nich bardziej, gdy nie płacisz PIT albo planujesz wypłatę w wieku 60–64 lat. Warunek 5 lat wpłat spełnisz łatwiej, jeśli zaczniesz wcześniej, nawet od małych kwot. Jeśli pracujesz na etacie, możesz też oszczędzać w PPK — czy warto w nim zostać, liczymy w poradniku Czy warto zostać w PPK.

Od 1 stycznia 2027 r. można też oszczędzać na Osobistym Koncie Inwestycyjnym (OKI). To osobne konto, które może założyć każdy, kto ma co najmniej 18 lat. Dochody z aktywów na OKI nie podlegają podatkowi Belki. Zamiast niego co roku płaci się podatek od średniej wartości aktywów ponad zwolnienia, które w 2027 r. wynoszą: do 25 000 zł dla aktywów oszczędnościowych, takich jak gotówka w złotych i obligacje skarbowe oszczędnościowe, i łącznie do 100 000 zł razem z instrumentami w złotych, np. obligacjami w złotych czy akcjami spółek z kapitałem w złotych. Zagraniczne akcje i większość globalnych ETF-ów nie mają zwolnienia. Stawka na 2027 r. to 0,85%, a od 2028 r. — 19% stopy referencyjnej NBP z 31 października poprzedniego roku, nie mniej niż 0,1%. Więcej o OKI piszemy w poradniku o podatku Belki.